อ้างอิงจากหลักฐานตามกฎมณเฑียรบาล

บทเพลงอันคุ้นหู กับทำนองที่คุ้นเคย ‘ วันนี้เป็นวันสงกรานต์… หนุ่มสาวชาวบ้านเบิกบานจิตใจจริงเอย…’ บ่งบอกให้เห็นภาพถึงเทศกาลใหญ่ เป็นบทเพลงที่ได้ยินทั้งตามต่างจังหวัด และแม้แต่กรุงเทพมหานครเอง ชาวไทยผู้นับถือศาสนาพุทธ ก็จะเข้าวัดแต่งตัวสุภาพ เพื่อไปสรงน้ำพระ ในช่วงเดือนเมษายนของทุกปี โดยเพลงนี้สะท้อนให้เห็นถึงวิถีชีวิตของชาวไทยที่มีต่อประเพณีวันสงกรานต์ได้อย่างดี

ถ้าอ้างอิงจากหลักฐานตามกฎมณเฑียรบาล จึงทำให้ทราบได้ว่า ประเพณีสงกรานต์ถือกำเนิดมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาแล้ว โดยสมเด็จพระบรมไตรโลกนาถได้บัญญัติขึ้นเอาไว้ อีกทั้งยังมีการกล่าวถึงพระราชพิธีเผด็จศก อันเกี่ยวกับการขึ้นปีใหม่อีกด้วย รวมทั้งพิธีกลดแจตร ซึ่งหลายๆคนได้สันนิษฐานเอาไว้ว่า เป็นการรดน้ำเดือน 5 ในสมัยโบราณนั่นเอง

สำหรับประเทศไทยในสมัยโบราณ ได้มีการใช้วิธีนับวัน – เวลาเป็นจุลศักราช เพราะฉะนั้นการขึ้นปีใหม่จึงเปรียบเสมือนการขึ้นจุลศักราชใหม่นั่นเอง ส่วนคำว่า ‘สงกรานต์’ ก็มาจากภาษาสันสกฤต อันหมายความว่า ก้าวขึ้นหรือย่างขึ้น โดยต้องการสื่อถึงพระอาทิตย์ที่ย่างขึ้นจากราศีหนึ่งไปยังราศีใหม่ ซึ่งเหตุการณ์นี้เกิดขึ้นทุกเดือนซึ่งเรียกว่าสงกรานต์ ต่อมาเมื่อกาลเวลาเคลื่อนผ่านไปครบ 12 เดือนแล้ว พระอาทิตย์ก็จะย่างย้ายจากราศีมีนไปยังราศีเมษ และเรียกว่าเป็นสงกรานต์ปี โดยถือว่าเป็นวันขึ้นปีใหม่ทางสุริยคติ ถูกเรียกว่า มหาสงกรานต์ ซึ่งเป็นสงกรานต์ที่เกิดขึ้นเพียงครั้งเดียว/ปีเท่านั้น คือ วันที่ 13 , 14 , 15 ของเมษายนในทุกๆปี โดยวันที่ 13 เมษายน จัดเป็นวันมหาสงกรานต์ นั่นก็คือวันที่พระอาทิตย์โคจรย้ายจากราศีมีนไปราศีเมษ และโลกเองก็โคจรมุมตั้งฉากกับพระอาทิตย์ ทำให้เกิดกลางวันและกลางคืนเท่ากัน ส่วนวันที่ 14 เมษายน เป็นวันถัดจากวันมหาสงกรานต์ 1 วัน เรียกว่า ‘วันเนา’ วันที่ 15 เมษายน เป็นวันเถลิงศกใหม่ พร้อมขึ้นสู่จุลศักราชใหม่โดยสมบูรณ์ ถึงแม้จะมีความคลาดเคลื่อนเรื่องเวลาไปบ้าง แต่อย่างไรก็ตามพระอาทิตย์ได้เคลื่อนองศาเดิมเข้าสู่ราศีใหม่แล้วอย่างแน่นอน แต่ด้วยความที่โลกมีการเปลี่ยนแปลงไป จากสมัยโบราณนับเอาวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ จึงเปลี่ยนมาเป็นวันที่ 1 มกราคม ในสมัยของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม แต่ก็ยังยกให้วันสงกรานต์เป็นวันปีใหม่ของไทยแบบดั้งเดิมอยู่นั่นเอง

โดยวันมหาสงกรานต์ เป็นวันมงคลมีเพียงแค่ครั้งเดียวในรอบปีเท่านั้น เพราะฉะนั้นพุทธศาสนิกชนทั้งหลาย อย่าลืมเดินทางไปทำบุญตักบาตรเพื่อความสุขกาย สบายใจ รวมทั้งอย่าลืมไปไหว้รดน้ำผู้ใหญ่ เพื่อทำกิจกรรมครอบครัวขอขมาและขอพรอีกด้วย