new year

สำหรับ ‘วันขึ้นปีใหม่’ ของประเทศไทย ในสมัยโบราณได้ยึดถือเอาวันแรม 1 ค่ำ เดือนอ้ายซึ่งตรงกับเดือนมกราคม เป็นวันขึ้นปีใหม่ ทั้งนี้เพื่อให้เป็นไปกับความเชื่อคติแห่งพระพุทธศาสนา โดยถือเอาช่วงฤดูหนาว เป็นการเริ่มต้นปี หากแต่ในกาลเวลาต่อมา ก็ได้เปลี่ยนไปตามความเชื่อของพราหมณ์ โดยถือว่า วันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 เป็นวันขึ้นปีใหม่ โดยตรงกับวันสงกรานต์ ด้วยเหตุนี้ในสมัยโบราณประชาชนชาวไทย จึงยึดหลักว่าวันสงกรานต์เป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทย

หากแต่การนับวันปีใหม่ของไทย เมื่อนำมาเปรียบเทียบกับวันทางสุริยคติ แน่นอนว่าในแต่ละปีย่อมไม่ตรงกันไปบ้าง เพราะฉะนั้น ในวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5 ปี ร.ศ. 108 ที่ตรงกับวันที่ 1 เมษายน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพราะฉะนั้นจึงถือว่าวันที่ 1 เมษายน เป็นวันขึ้นปีใหม่ของไทยนับแต่นั้นเป็นต้นมา ด้วยเหตุนี้ประชาชนจึงถือเอาเดือนเมษายน เป็นเดือนแรกของปีนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา แต่ถึงกระนั้นประชาชนส่วนใหญ่โดยเฉพาะตามชนบทยังคงยึดเอาไว้ว่าวันสงกรานต์ยังคงเป็นวันขึ้นปีใหม่อยู่

ต่อมาประเทศไทยได้มีการเปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองมาเป็นระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข ซึ่งทำให้ทางราชการเล็งเห็นว่า วันขึ้นปีใหม่ของไทยแต่โบราณ ซึ่งก็คือวันที่ 1 เมษายน ไม่ค่อยมีกรจัดงานรื่นเริงอะไรมากสักเท่าไหร่ อีกทั้งยังเห็นสมควรที่จะฟื้นฟูขึ้นมาใหม่อีกครั้ง จึงได้มีการประกาศให้มีการจัดงานรื่นเริง ในวันขึ้นปีใหม่ วันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2477 ขึ้น ณ เมืองกรุงเทพฯเป็นครั้งแรก จึงมีการแพร่หลายออกไปต่างจังหวัดในปีถัดๆไป โดยในปี พ.ศ. 2479 ก็ได้มีการจัดงานปีใหม่อย่างยิ่งใหญ่ไปทั่วทุกจังหวัด ซึ่งมีชื่อเรียกว่า ‘วันตรุษสงกรานต์’

เหตุใดประเทศไทยจึงมีการเปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่จาก 1 เมษายน เป็น 1 มกราคม

แต่ในช่วงเวลาต่อมา ก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงวันขึ้นปีใหม่ขึ้นอีก โดยได้แต่งตั้งคณะกรรมการขึ้นมาใหม่ โดยมี หลวงวิจิตรวาทการ ดำรงตำแหน่งประธานคณะกรรมการ ต่อมาที่ประชุมก็ได้ลงคะแนนเสียงโดยมีมติเห็นด้วยตรงกัน ให้เปลี่ยนวันขึ้นปีใหม่เป็นวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2484 ซึ่งอยู่ในสมัยของคณะรัฐบาลของ จอมพล ป. พิบูลสงคราม โดยมีเหตุผลสำคัญนั่นก็คือ

  • ไม่ขัดกับหลักการในพุทธศาสนา
  • เลิกนำลัทธิพราหมณ์มาสวมศาสนาพุทธ
  • เป็นการยกระดับมาตรฐาน สู่ระดับสากลซึ่งมีการใช้อยู่ในประเทศต่างๆทั่วโลก
  • เป็นการฟื้นฟูวัฒนธรรมของประเทศไทย

และนับตั้งแต่นั้นมา วันขึ้นปีใหม่ของประเทศไทยจึงเปลี่ยนมาเป็นวันที่ 1 มกราคมของทุกปี เฉกเช่นของประเทศอื่นๆ